Medisch: Stoma

In de behandeling van IBD kan dus gekozen worden voor een operatie. Bij het verwijderen van bijvoorbeeld een deel van de darm kan een, vaak tijdelijk, stoma noodzakelijk zijn om een uitweg te maken voor de ontlasting. Die nieuwe uitgang heet een stoma. De darm wordt dan door middel van een gaatje verbonden met de buitenkant van je buik. Hierop komt een zakje dat de ontlasting opvangt. Het is namelijk niet mogelijk om de ontlasting op te houden zoals je bij gewoon poepen doet, omdat je geen kringspier hebt bij een stoma.

Soorten stoma's

Er zijn meerdere soorten stoma mogelijk. Sommige kunnen na verloop van tijd weer opgeheven worden.
Er zijn twee typen stoma’s: een colostoma voor de dikke darm en een ileostoma voor de dunne darm.

Operatietechnieken

Enkele gebruikte operatieve technieken bij IBD zijn:
  • Segmentale resectie: hierbij wordt een deel van de darm verwijderd, zoals bijvoorbeeld een ileocoecaal resectie.
  • (Sub)totale colectomie: hierbij wordt de dikke darm verwijderd, maar het rectum blijft staan. Hierbij kan een tijdelijk ileostoma worden aangelegd.
  • Subtotale colectomie met ileo-rectale-anastomose: hierbij wordt de dikke darm verwijderd tot aan het rectum. Later wordt het ileum aangesloten op het rectum.
  • Proctolcolectomie: hierbij worden de dikke darm én het rectum verwijderd.
  • Proctocolectomie met ileo-pouch-anale-anastomose: na het verwijderen van het colon en het rectum wordt een ileumpouch aangesloten op het anale kanaal. Een ileumpouch is een soort opvangzakje dat van de dunne darm is vervaardigd en dat kan functioneren als reservoir, zoals het oorspronkelijke rectum. Deze ingreep kan in meerdere (1 tot en met 3) fasen worden uitgevoerd. Als de ingreep in meerdere fasen plaatsvindt zal er een tijdelijk ileostoma aangelegd worden.
  • INRA. Dit staat voor Ileo Neo Rectale Anastomose. Dit is een operatietechniek die sinds 1998 in enkele ziekenhuizen in Nederland wordt uitgevoerd. Bij de INRA blijft, na het verwijderen van de dikke darm, de endeldarm (het rectum) staan en wordt alleen het zieke slijmvliesoppervlak van de endeldarm weggehaald. Daarop wordt vervolgens gezond slijmvlies van de dunne darm ‘getransplanteerd’, en dit groeit vast aan de endeldarm. Om het slijmvlies ‘in alle rust’ te laten ingroeien wordt bij deze operatie altijd een tijdelijke stoma aangelegd. Deze kan na enkele maanden weer worden verwijderd. Dan kun je weer via de normale weg ontlasting hebben.
  • Eindstandig en dubbelloops stoma: een eindstandige stoma heeft één opening waaruit de ontlasting komt. Een dubbelloopse stoma heeft twee openingen waarbij uit de ene ontlasting en uit de andere slijm vanuit het darmslijmvlies komt.
Na het weghalen van een deel van of van de gehele dikke darm, verloopt de opname van medicijnen en voeding anders. Dit is belangrijk om te bespreken met je behandelend arts. Anticonceptiemiddelen worden bijvoorbeeld niet meer goed opgenomen. Aanvulling of een andere vorm van anticonceptie is dan een oplossing.

Alles kan

Als je een stoma hebt, kun je in principe alles doen. Sporten, uit eten, op vakantie gaan, vrijen of zwanger worden. Een stoma hoeft geen belemmering te vormen. Je zult vaak wel even de tijd moeten nemen om zowel lichamelijk als geestelijk van de ingreep bij te komen. Omgaan met een stoma is in het begin een heel gedoe. Als je steun nodig hebt, kun je bellen met de lotgenotentelefoon van de CCUVN of de Nederlandse Stomavereniging Harry Bacon.Voor voorlichting en advies kun je terecht bij de stomaverpleegkundige. Voor de operatie geeft de verpleegkundige informatie over de ingreep. Samen bepaal je de plaats op je lichaam waar de stoma komt en bespreek je welke invloed een stoma heeft op het dagelijkse leven. Na de operatie helpt de verpleegkundige je met het verzorgen en schoonmaken van je stoma. Ook nadat je bent ontslagen uit het ziekenhuis, kun je de stomaverpleegkundige nog vragen om tips en advies.

Anders eten?

Als je een stoma hebt, hoef je meestal geen speciaal dieet te volgen. Wel moet je voldoende drinken, doordat je veel vocht verliest door de stoma. Er is wel een aantal dingen waar stomadragers rekening mee moeten houden. Om dat te begrijpen is het handig te weten hoe de darmen in grote lijnen werken. In de dunne darm vindt het belangrijkste deel van de vertering en de opname van voedingsstoffen naar het bloed plaats.
Door de aanleg van een stoma op de dunne darm (een ileostoma) ontbreekt een schakel in het spijsverteringsproces. Bij een stoma op de dunne darm passeert de voeding de darm erg snel. Het kan dan moeilijk zijn om voldoende voedingsstoffen op te nemen. Wat mensen wel en beter niet kunnen eten, zal de ervaring in veel gevallen leren. Er zijn een paar richtlijnen. Zo leveren uien en koolzuurhoudende drank veel geborrel op van de stoma. Pinda’s, noten en champignons kunnen de stoma verstoppen. En soms zorgen asperges voor ongemak.

Bij het drinken is het ook goed om steeds iets eten (bijvoorbeeld een koekje), hiermee wordt ook de ontlasting in toom gehouden.
Bij een stoma op de dikke darm spelen andere problemen. De belangrijkste taak van de dikke darm is het onttrekken van water en zout aan de darminhoud. Het menselijk lichaam heeft dit nodig om goed te functioneren. Doordat een gedeelte of de hele dikke darm is verwijderd, kan dit onttrekken van water en zout soms te wensen overlaten. Moeheid, duizeligheid en misselijkheid kunnen verschijnselen zijn van zouttekort. Met warm weer of bij sporten gebruik je normaal gesproken meer zout. Houd hier extra rekening mee als je een stoma hebt.
Ook bij een colostoma kun je (hoorbare) winden laten die kunnen stinken. Dit kan ongemakkelijk zijn als je bij het sporten bent, op school zit of met vrienden samen bent.

Medische informatie